Ο Πάπας και η Δήθεν Μακεδονική Γλώσσα

Ο Πάπας και η Δήθεν Μακεδονική Γλώσσα.

Κωνσταντίνος Χολέβας, Πολιτικός Επιστήμων

      Δυσάρεστη έκπληξη προκάλεσε σε όλους τους Έλληνες η εκφώνηση των επισήμων Χριστουγεννιάτικων ευχών του Πάπα Βενέδικτου 16ου - μεταξύ πολλών άλλων γλωσσών- και στην ψευδεπίγραφη «Μακεδονική» γλώσσα. Ορθώς του απήντησε ο κ. Στέλιος Παπαθεμελής παραθέτοντας πλούτο ιστορικών στοιχείων, αλλά νομίζω ότι πρέπει να γίνουν και άλλα επισημότερα διαβήματα από το αρμόδιο Υπουργείο. Αλλωστε στο κράτος των Σκοπίων δεν υπάρχουν Ρωμαιοκαθολικοί -πλην ελαχίστων- επομένως η ενέργεια αυτή προξενεί απορίες ως προς την σκοπιμότητά της.

Πρέπει να παραδεχθούμε ότι ο σημερινός Πάπας είναι από τους καλύτερους γνώστες και μελετητές της ελληνικής παιδείας και του ελληνικού πολιτισμού στον ευρωπαϊκό χώρο. Ως καθηγητής σε ανώτατα θεολογικά ιδρύματα της Γερμανίας ο τότε Επίσκοπος Γιόζεφ Ράτσινγκερ απέδειξε την εντυπωσιακή επιστημονική του κατάρτιση και έκτοτε διετήρησε φιλικές σχέσεις με πολλούς Έλληνες Ορθοδόξους επιστήμονες. Ως Πάπας σε σημαντικά κείμενά του κατέδειξε τον σεβασμό του προς την ελληνική Ιστορία. Θυμίζω το περίφημο κείμενο που ενόχλησε τους μουσουλμάνους τον Σεπτέμβριο του 2006. Στο κείμενο εκείνο ο Προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας έδειξε ότι μελετά της βυζαντινές πηγές και, το κυριώτερο, τόνιζε ότι η διάδοση του Χριστιανισμού ωφελήθηκε πολύ από την ελληνική παιδεία και φιλοσοφία. Επίσης σε μήνυμά του προ δύο μηνών, με αφορμή τα 1600 χρόνια από την κοίμηση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, ο Πάπας Βενέδικτος τον χαρακτήριζε ως στυλοβάτη της συνδέσεως του Ελληνισμού με τον Χριστιανισμό. Εξ άλλου η εκλογή του έθρεψε πολλές ελπίδες στον Ορθόδοξο χώρο για την βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών, γεγονός που οδήγησε στην επίσκεψη του Πάπα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και στην επίσκεψη του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου στο Βατικανό.

Είναι, όμως, προφανές, ότι ο Πάπας Βενέδικτος 16ος, όπως και κάθε Πάπας άλλωστε, δεν διοικεί μόνος του ούτε τα αποφασίζει όλα μόνος του. Είναι δέσμιος μιας μακροχρονίου διπλωματικής παραδόσεως, η οποία τηρείται από την Κουρία, την γραφειοκρατία του Βατικανού. Μεταξύ των συνεργατών του δεν αποκλείεται να υπάρχουν ορισμένοι αμετανόητοι υποστηρικτές της Ουνίας, η οποία αποτελεί το μεγάλο αγκάθι στις σχέσεις μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών και οδήγησε αρκετές φορές σε τελμάτωση τον θεολογικό Διάλογο. Η Ουνία χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον σε προηγουμένους αιώνες για την προσέλκυση Ορθοδόξων στον Καθολικισμό. Η μέθοδος αυτή αφήνει τους Χριστιανούς να τηρούν τα άμφια, τις εικόνες και το λατρευτικό τυπικό της Ορθοδόξου Εκκλησίας, τους ζητεί, όμως, να αναφέρονται διοικητικά και ποιμαντικά στον Πάπα. Η δράση της Ουνίας υπήρξε έντονη στην Πολωνία, στην Ουκρανία και στην Μέση Ανατολή. Οι Ουνίτες ονομάζονται ενίοτε Ελληνόρρυθμοι Καθολικοί. Στα τέλη του 19ου αιώνος ο Καθολικισμός χρησιμοποίησε την Ουνία ως μέθοδο προσεγγίσεως με τον Βουλγαρικό εθνικισμό και αναφέρονται Βουλγαρο-ουνίτες κληρικοί στο Κιλκίς, στη Γευγελή κ.α.

Στην εποχή μας πολλοί Ορθόδοξοι ανησυχούν για μία νέα σύνδεση του Μακεδονικού με την Ουνία. Συγκεκριμένα η λεγόμενη «Ορθόδοξη Μακεδονική Εκκλησία» των Σκοπίων είναι σχισματική από το 1967 και δεν αναγνωρίζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία παγκοσμίως. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, να γίνονται κάποιες σκέψεις στο Βατικανό ή στα Σκόπια για ένταξη των σχισματικών Σκοπιανών κληρικών στην Ουνία. Αν γίνει αυτό είναι ευνόητο ότι η προπαγάνδα των Σκοπίων θα αποκτήσει ισχυρά ερείσματα στον εκκλησιαστικό χώρο.

Ο προκάτοχος του Πάπα Βενεδίκτου 16ου, δέσμιος παλαιοτέρων αντιλήψεων, είχε ανεχθεί ορισμένους απαράδεκτους αλληθωρισμούς της Βατικάνειας διπλωματίας προς την σκοπιανή προπαγάνδα, γεγονός το οποίο είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος (π.χ. έκθεση «Μακεδονικών» εικόνων σε χώρους του Βατικανού). Προσωπικά πιστεύω ότι δεν συμμερίζεται τέτοιες απόψεις ο Πάπας Βενέδικτος. Όμως πρέπει να του επισημανθεί καταλλήλως ότι μας στενοχωρούν οι ενδεχόμενες μεθοδεύσεις των συνεργατών του καθώς και η δική του άστοχη ενέργεια να χρησιμοποιήσει στις ευχές του την κατασκευασμένη από τον Τίτο διάλεκτο των Σκοπίων. Ο Πάπας Βενέδικτος γνωρίζει καλά την Ιστορία. Εύχομαι να μη διαψεύσει την καλή του φήμη.