ΑΓΙΟΥ ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΕΔΙΟΛΑΝΩΝ "ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΪΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΒΕΛ" (Βιβλίο Α' - Κεφάλαιο Α')

The First Family, by Cornelius van Haarlem, 1562 (Adam, Eve, Cain and Abel)

Τοῦ ἁγίου Ἀμβροσίου, ἐπισκόπου Μεδιολάνων

"Περί τοῦ Κάϊν καὶ τοῦ Ἅβελ"

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ

ΘΕΟΛΟΓΟΣ-ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

Βιβλίο πρῶτο

Κεφάλαιον Α'

Μετὰ μία βραχεῖαν ἀλλαγὴ θέματος ἀπὸ τὸ προηγούμενο βιβλίο

σ' αὐτὸ ἐδῶ, (ὁ ἅγιος Ἀμβρόσιος) πραγματεύεται περὶ τῆς γεννήσεως

τοῦ Κάϊν καὶ τοῦ Ἅβελ· καὶ μάλιστα δι' αὐτῶν ὅπως καὶ διὰ τοῦ

Ἡσαῦ καὶ Ἰακώβ, δείχνεται ὅτι προδηλώνονται δύο τύποι ἀνθρώπινης

 συμπεριφορᾶς καὶ βιωτῆς ἀντιτιθέμενοι μεταξύ τους.

1. Εἰς τὰ προηγούμενα, ὅσον ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἐμᾶς, (δηλαδὴ) τὸ κατὰ δύναμιν, καὶ ὅσον ὁ Θεὸς ἔδωσεν καὶ μᾶς ἦλθεν (εἰς τὸ νοῦν) ἡ κατανόησις (τοῦ θέματος), διεξήλθαμεν περὶ τοῦ Παραδείσου. Σ' αὐτὰ (τὰ προηγούμενα) περιελήφθη ἡ πτῶσις τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὔας.

(Στὸ) παρὸν (θέμα μας) ἐπειδὴ ἐκείνη ἡ ἁμαρτία δὲν περιορίσθηκε στοὺς δράστες (της), ἀλλὰ -πρᾶγμα δεινότερον-  βρῆκε χειρότερον κληρονόμον, ἄς ἐπιχειρήσωμεν τὴν ἀκόλουθην ἱστορικὴ διήγησιν καὶ μὲ τὴ δική μας προσπάθειαν ἄς παρακολουθήσωμεν ὅσα πρόσθετα (στοιχεῖα) κατὰ τὰς θείας Γραφὰς ὑπάρχουν.

2.  Ὁ Ἀδὰμ λοιπὸν ἔγνω τὴν Εὔαν τὴ γυναῖκα του, ἡ ὁποία συνέλαβε καὶ ἐγέννησε τὸν Κάϊν καὶ εἶπεν: Ἀπέκτησα ἄνθρωπον διὰ τοῦ Θεοῦ" (Γεν. δ', 1). Ὅσα ἀποκτοῦμε , κι ὅταν τὰ ἀποκτῶμεν ἔκ τινος, ἢ ὑπὸ τινος ἢ καὶ διὰ τινος, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι: (τὰ) ἔκ τινος (τὰ ἀποκτοῦμεν) σὰν ἀπὸ (κάποιαν) ὕλην· τὰ "ὑπὸ τινὸς" δηλοῖ τὸν ποιητὴν καὶ αἴτιον· τὰ δὲ "διά τινος" τὰ ὡσὰν μέσῳ τινος ὀργάνου-μέσου.

  Ἆράγε ἐδῶ λέγει ἔτσι "Ἀπέκτησα ἄνθρωπο διὰ τοῦ Θεοῦ",  γιὰ νὰ νοήσῃς τὸ Θεὸν ὡς μέσον καὶ ὄργανον; Κάθε ἄλλο: ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐννοήσῃς τὸ Θεὸν ὡς αἴτιον καὶ ποιητήν. Ὅθεν μᾶλλον στὸ Θεὸν τὸ ἀπέδωσεν, ἐπειδὴ εἶπεν: Ἀπέκτησα ἄνθρωπο διὰ τοῦ Θεοῦ, ἵνα καὶ ἐμεῖς ὅταν ἀποκτῶμεν κάτι, εἴτε ὅλα τὰ ἀγαθὰ συμβάντα, ὀφείλομεν στὸ Θεὸ μᾶλλον νὰ τὰ ἀποδίδωμεν παρὰ νὰ τὰ σφετεριζώμεθα.

3. "Καὶ ἐπιπροσθέτως ἐγέννησεν (ἡ Εὔα) τὸν Ἅβελ" (Γεν. δ', 2). Ὅταν κάτι (νέον) προστίθεται, αἴρεται τὸ προηγούμενον. Καὶ τοῦτο ἀθροίζεται (εἴτε) ἐκ τῶν μερῶν τῆς ἀριθμητικῆς εἴτε ἐκ τῶν σκέψεων τῆς  ψυχῆς: διότι προστιθεμένου ἑνὸς ἀριθμοῦ, προκύπτει ἄλλος ἀριθμός, ἐξαφανίζεται (δὲ) ὁ προηγούμενος: ἀλλὰ καὶ ὅταν ἔλθη καινούργια σκέψις, ἀποκλείει τὴν προηγούμενην. Λοιπὸν μὲ τὴν προσθήκην τοῦ Ἅβελ, αἴρεται ὁ Κάϊν. Αὐτὸ κατανοεῖται πληρέστερον διὰ τῆς ἑρμηνείας (τῆς σημασίας) τῶν ὀνομάτων (τους).

  Διότι βέβαια ἡ ὀνομασία Κάϊν  σημαίνει  ἀπόκτησις, διότι αὐτὸς ὅλα γιὰ τὸν ἑαυτόν του (τὰ) ἀποκτοῦσεν: ὁ Ἅβελ τὰ πάντα ἀποδίδει στὸ Θεὸν μὲ εὐλαβῆ προσοχὴ ἀφοσιωμένου νοῦ (στραμμένου πρὸς τὸ Θεόν), μὴ οἰκειοποιούμενος τίποτα γιὰ τὸν ἑαυτὸν του, ὅπως ὁ μεγαλύτερος ἀδελφός του, ἀλλὰ ἀποδίδων στὸν δημιουργὸν πᾶν ὅ,τι εἶχε λάβει ἀπ' Αὐτόν.

4.   Δύο, λοιπόν, τρόποι συμπεριφορᾶς καὶ ζωῆς ὑπάρχουν ὑπὸ τὸ ὄνομα τῶν δύο ἀδελφῶν ἀντιμαχόμενοι μεταξύ τους καὶ ἀντιτιθέμενοι πρὸς ἑαυτούς. Ἡ μία εἶναι ποὺ τὸ πᾶν (ἀποδίδει) εἰς τὸ νοῦν τοῦ ἀνθρώπου σὰν σὲ ἡγεμόνα καὶ  σὰν σὲ κάποιον αἴτιον τῆς σκέψεως καὶ τῆς αἰσθήσεως καὶ πάσης  κινήσεως· τοὐτέστιν ἐκείνη ποὺ ὅλες τὶς ἐπινοήσεις προσγράφει στὴν ἀνθρώπινην εὐφυῒαν. Ἡ ἄλλη εἶναι ἐκείνη ποὺ τὰ ἀποδίδει στὸ Θεὸν σὰν σὲ ποιητὴν καὶ δημιουργὸν πάντων καὶ ὑποτάσσει τὰ πάντα εἰς τὴν διακυβέρνησιν Αὐτοῦ σὰν πατρὸς καὶ κυβερνήτου. Ἡ προηγούμενη ἐκείνη δηλοῦται (μὲ τὸ ὄνομα) Κάϊν αὐτὴ ἡ δεύτερη ὀνομάζεται Ἅβελ. Αὐτὲς τὶς δύο συμπεριφορὲς μιὰ ψυχὴ ἔτεκεν· καὶ γι' αὐτὸ θεωροῦνται ἀδελφές διότι ἐκβλαστάνουν ἐκ μιᾶς μήτρας: εἶναι ὅμως ἀντιτιθέμενες (σὲ δύο αὐτὲς)·  διότι πρέπει αὐτὲς ἀφοῦ ἐφύησαν μὲ κάποιον τοκετὸν τῆς ψυχῆς, νὰ διαιρεθοῦν καὶ νὰ χωρισθοῦν. Διότι οἱ ἀντιμαχόμενοι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ διηνεκὲς νὰ ἔχουν κοινὴν κατοικίαν. Τέλος (καὶ) ἡ Ῥεβέκκα, ἐπειδὴ δύο τύπους φύσεων τοῦ ἀνθρωπίνου χαρακτῆρος κυοφοροῦσεν, τὴν μίαν κακοῦ, καὶ τὴν ἄλλην καλοῦ. καὶ αὐτὲς τὶς αἰσθανόταν μέσα στὴ μήτρα της νὰ σκιρτοῦν (διότι ὁ Ἡσαῦ ἦταν ὁ τύπος τῆς κακότητος, ὁ Ἰακὼβ ἔφερεν τὴ μορφὴν τῆς ἀγαθότητος), εὑρισκομένη (ἡ Ῥεβέκκα) εἰς ἀπορίαν τὶ ἆράγε νὰ ἦταν ἐκεῖνο, ποὺ κάποιαν διχόνοιαν τοῦ ἐμβρύου ἐνέσπειρεν, συνεβουλεύθη τὸ Θεόν, γιὰ νὰ ἀπομακρύνῃ τὸ πάθος καὶ δώσῃ θεραπείαν. Ὅθεν εἰς τὴν παράκλησίν της ἐδόθη (ἀπὸ τὸ Θεὸν) ὡς ἀπάντησις. Δύο ἔθνη εὐρίσκονται ἐν τῇ μήτρα σου καὶ δύο λαοὶ θὰ ἐξέλθουν ἐκ τῆς κοιλίας σου (Γεν. κε', 23). Αὐτὸ ἄν τὸ ἀναφέρης εἰς τὴν ψυχήν, θὰ τὴν ἀντιληφθῆς τὴν ἰδίαν ὡς γεννήτριαν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, ἐπειδὴ ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς τῆς ψυχῆς ἀμφότερα ἐκπηγάζουν, ἀλλὰ συνήθως νηφάλιας καὶ ἀληθοῦς κρίσεως εἶναι τὸ ἑξῆς: ἵνα δηλαδὴ ἀποδοκιμασθέντος τοῦ κακοῦ αὐτὴ (ἡ ψυχή), προάγῃ καὶ ἐπιβεβαιώνῃ ὅ,τι εἶναι καλόν. Ἑπομένως, πρὶν ἢ γεννήσῃ αὐτὴ τὸ ἀγαθόν, δηλαδὴ τὴν ὀφειλομένην στὸ Θεὸν εὐλάβειαν, γιὰ νὰ ἀποδίδῃ τὸ πᾶν στὸν ἴδιον τὸν Θεόν, δὲν προτιμᾶ τὰ δικά της. Ἐπειδὴ γέννησε τὴν ἀποδιδομένην στὸ Θεὸν ἐξομολόγησιν, ἀποθέτει τὴν οἴησιν τῆς καρδιᾶς της. Προσθέτων λοιπὸν ὁ Θεὸς τὴν ἀγαθὴν ἀπόφασιν στὴν ψυχὴν τοῦ Ἅβελ, τοῦ ἀφῄρεσεν τὴ φαῦλην ἀπόφασιν τοῦ Κάϊν. 

  Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον    www.egolpion.com

31   ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ  2012 

Tweet

Share on Facebook