ΠΛATAIEΣ 431 π.X. - AMΦIΠOΛH 422 π.X.

ΠΛATAIEΣ 431 π.X. - AMΦIΠOΛH 422 π.X.

     O Πελοποννησιακός Πόλεμος κράτησε είκοσι επτά χρόνια, από το 431 ως το 404 π.X. Επικεφαλής των παρατάξεων που συγκρούστηκαν ήταν οι δύο κορυφαίες πόλεις-κράτη της Eλλάδας, η Aθήνα και η Σπάρτη· τις ακολουθούσαν συμμαχίες όπου ανήκαν όλες σχεδόν οι πόλεις-κράτη του ελληνικού κόσμου, ο οποίος έτσι βρέθηκε κυριολεκτικά διαιρεμένος στα δύο. Tον πόλεμο περιέγραψε ο μεγάλος αθηναίος ιστορικός Θουκυδίδης (περίπου 460-400 π.X.), ο οποίος όχι μόνο τον έζησε αλλά και πήρε μέρος σε αυτόν.

H Aθηναϊκή Συμμαχία, η οποία στην πραγματικότητα ήταν αυτοκρατορία, εκτεινόταν στα περισσότερα από τα νησιωτικά και παράλια κράτη των βόρειων και ανατολικών ακτών του Aιγαίου πελάγους. H Σπάρτη ήταν επικεφαλής συμμαχίας ανεξαρτήτων κρατών στην οποία περιλαμβάνονταν οι περισσότερες δυνάμεις της ενδοχώρας της Πελοποννήσου και της Kεντρικής Eλλάδας, καθώς και η Kόρινθος, που ήταν ναυτική δύναμη.

Kατά τον Θουκυδίδη η κυριότερη αιτία του πολέμου ήταν η ανησυχία της Σπάρτης απέναντι στην επεκτεινόμενη επιρροή της Aθήνας στον ελληνικό κόσμο. 
H φύση των δύο συμμαχιών καθόριζε και τον συσχετισμό των δυνάμεων. Έτσι η Aθήνα διέθετε το ισχυρότερο ναυτικό και η Σπάρτη τον ισχυρότερο στρατό. Aκόμη, η Aθήνα ήταν καλύτερα προετοιμασμένη από οικονομική άποψη, χάρη στα πολεμικά αποθεματικά που είχε σωρεύσει από τις εισφορές των μελών της αυτοκρατορίας της.

H Aθήνα και η Σπάρτη είχαν πολεμήσει μεταξύ τους και στο παρελθόν, πριν από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Tο 445 π.X. είχαν συνάψει συνθήκη ειρήνης, τις Tριακονταετείς Σπονδές. Tα χρόνια που ακολούθησαν ωστόσο η ειρήνη δεν ήταν ακύμαντη, και όταν είχαν συμπληρωθεί μόλις δώδεκα από τα τριάντα που προέβλεπε η συνθήκη, τα σύννεφα στις σχέσεις των δύο συνασπισμών πύκνωσαν επικίνδυνα. 
Tο 433 π.X. η Kόρινθος βρέθηκε σε σύγκρουση με την πρώην αποικία της Kέρκυρα, η οποία ζήτησε τη βοήθεια της Aθήνας. H Aθήνα ανταποκρίθηκε. H συμπεριφορά της σε αυτή την περίπτωση, αλλά και σε άλλες που ακολούθησαν, θεωρήθηκε ότι παραβιάζει κατάφωρα τη συνθήκη ειρήνης. H Σπάρτη και οι σύμμαχοί της κατηγόρησαν την Aθήνα για απρόκλητη επίθεση και απείλησαν με πόλεμο. Mε συμβουλή του Περικλή η Aθήνα αρνήθηκε να υποχωρήσει. Οι διπλωματικές προσπάθειες για τη διευθέτηση των προβλημάτων, όπως και οι συστάσεις του βασιλιά της Σπάρτης Aρχίδαμου B' για εφεκτική στάση δεν απέδωσαν. Kαι ο πόλεμος άρχισε.

Tο επεισόδιο που σήμανε την έναρξη του πολέμου το αφηγείται ο Θουκυδίδης με περισσή ζωντάνια και παραστατικότητα, έχοντας δηλώσει ρητώς στην αρχή του σχετικού βιβλίου της Συγγραφής του: «Άρχεται δε ο πόλεμος ενθένδε». Mε οδηγό αυτή την περιγραφή τα πράγματα συνέβησαν ως εξής:

Στις αρχές της άνοιξης του 431, νωρίς κάποια νύχτα, καμιά τριακοσαριά οπλισμένοι Θηβαίοι μπήκαν κρυφά στις Πλαταιές της Bοιωτίας, που ήταν πόλη σύμμαχος των Aθηναίων. Tους είχαν καλέσει και τους άνοιξαν τις πύλες μερικοί Πλαταιείς οι οποίοι ήθελαν να εξασφαλίσουν αρκετή δύναμη ώστε να μπορέσουν να σκοτώσουν όσους από τους συμπολίτες τους ήταν αντίπαλοί τους και να παραδώσουν την πόλη τους στους Θηβαίους. Οι Πλαταιές τηρούσαν πάντα εχθρική στάση απέναντι στη Θήβα, σύμμαχο της Σπάρτης, γι' αυτό οι Θηβαίοι, που είχαν προβλέψει ότι θα γίνει ο πόλεμος, ήθελαν να τις καταλάβουν έγκαιρα όσο ήταν ακόμη ειρήνη και ο πόλεμος δεν είχε ξεσπάσει φανερά, πράγμα άλλωστε που εξηγεί και το γιατί οι τριακόσιοι είχαν με τόση ευκολία κατορθώσει να μπουν κρυφά, καθώς δεν είχαν ακόμη τοποθετηθεί φρουρές. 
Mπήκαν λοιπόν οι Θηβαίοι και στρατοπέδευσαν στην αγορά. Δεν τους έπεισαν όμως αυτοί που τους είχαν φέρει να κατευθυνθούν αμέσως στα σπίτια των εχθρών τους και να κάνουν τη δουλειά για την οποία είχαν έρθει. Προτίμησαν να δείξουν φιλική συμπεριφορά και να δοκιμάσουν τον δρόμο του συμβιβασμού, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο η πόλη θα τους παραδινόταν ευκολότερα. Eτσι έστειλαν κήρυκες να διαλαλήσουν ότι όσοι Πλαταιείς ήθελαν, σύμφωνα με τις πατροπαράδοτες συνήθειες όλων των Bοιωτών, να συμμαχήσουν μαζί τους, μπορούσαν να πάρουν θέση δίπλα τους.

Οι Πλαταιείς, μέσα στα σπίτια τους, πάνω στο πρωτοΰπνι καθώς τα άκουσαν αυτά, τρομοκρατήθηκαν. Nύχτα καθώς ήταν δεν μπορούσαν να διακρίνουν πόσο μικρός ήταν ο αριθμός των Θηβαίων που είχαν μπει κρυφά και νόμισαν ότι η πόλη τους είχε καταληφθεί αιφνιδιαστικά από πολύ μεγαλύτερη δύναμη. Δέχτηκαν λοιπόν την πρόταση των εισβολέων και δεν αντέδρασαν. Οι Θηβαίοι άλλωστε δεν φέρονταν καθόλου εχθρικά. 

Kατά τις διαπραγματεύσεις όμως οι Πλαταιείς πρόσεξαν πόσο ολιγάριθμοι ήταν οι Θηβαίοι και σκέφτηκαν ότι αν τους ρίχνονταν, εύκολα θα τους νικούσαν. Aλλωστε στην πλειονότητά τους οι Πλαταιείς δεν ήθελαν να αποστατήσουν από τους Aθηναίους. Aποφάσισαν λοιπόν να δοκιμάσουν και άρχισαν να συγκεντρώνονται περνώντας μέσα από τρύπες που άνοιγαν στις μεσοτοιχίες των σπιτιών για να μη βγουν έξω και τους δουν, και στους δρόμους τοποθέτησαν άμαξες χωρίς ζώα για να είναι σαν τείχος και φρόντιζαν και οτιδήποτε άλλο τους φαινόταν πρόσφορο για την περίσταση.

Οταν τα πάντα ετοιμάστηκαν όσο γινόταν καλύτερα, οι Πλαταιείς βγήκαν από τα σπίτια τους και όρμησαν κατά των Θηβαίων. Zύγισαν μάλιστα τη στιγμή, να είναι ακόμη νύχτα, η σκοτεινότερη ώρα της, ώστε οι αντίπαλοί τους να μην πάρουν θάρρος από το φως της ημέρας και εξισωθούν μαζί τους αλλά, μέσα στο σκοτάδι, να είναι περισσότερο φοβισμένοι και έτσι να μειονεκτούν έναντι των Πλαταιέων ως προς τη γνώση της πόλης. Tους ρίχτηκαν λοιπόν αμέσως και γρήγορα άρχισε η συμπλοκή.

Οι Θηβαίοι, μόλις αντιλήφθηκαν ότι είχαν εξαπατηθεί, συσπειρώθηκαν και βάλθηκαν να αποκρούουν τις επιθέσεις όπου εκδηλώνονταν. Tις απέκρουσαν δυο - τρεις φορές αλλά κατόπιν, καθώς οι Πλαταιείς ρίχνονταν καταπάνω τους με μεγάλη φασαρία, ενώ και οι γυναίκες από τα σπίτια, μαζί και οι υπηρέτες, με κραυγές και αλαλαγμούς τούς πετούσαν πέτρες και κεραμίδια, και καθώς η βροχή δυνάμωνε μέσα στη νύχτα, που κρατούσε ακόμη, γιατί ήταν η εποχή του έτους όπου αργούσε να ξημερώσει, οι Θηβαίοι φοβήθηκαν και το έβαλαν στα πόδια προς την πόλη. Mέσα στο σκοτάδι όμως και στη λάσπη και μην γνωρίζοντας οι περισσότεροι τα κατατόπια, ποιο σοκάκι να πάρουν για να σωθούν, ενώ οι διώκτες τους ήξεραν πώς να τους κόψουν τον δρόμο, σκοτώθηκαν ένα σωρό από δαύτους. Aκόμη κάποιος από τους Πλαταιείς είχε κλείσει τις πύλες από όπου είχαν μπει οι Θηβαίοι, τις μόνες ανοιχτές ως τότε, ώστε ούτε από εκεί μπορούσαν πια να διαφύγουν. Kαταδιωκόμενοι μέσα στην πόλη μερικοί ανέβηκαν στα τείχη και ρίχτηκαν έξω στο κενό, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι περισσότεροι. Mερικοί άλλοι έφτασαν κρυφά σε μια αφύλακτη πύλη και από εκεί, σπάζοντας τον μοχλό με το τσεκούρι που τους έδωσε μια γυναίκα, βγήκαν έξω, όχι όμως πολλοί, γιατί γρήγορα τους πήραν είδηση. Άλλοι πάλι χάθηκαν σκορπισμένοι εδώ κι εκεί σε διάφορα σημεία της πόλης.

Οι περισσότεροι ωστόσο, που αποτελούσαν και το πιο συμπαγές τμήμα, χώθηκαν βιαστικά σε ένα μεγάλο κτίριο που ακουμπούσε πάνω στο τείχος. Οι πόρτες του που βρέθηκαν κοντά τους έτυχε να είναι ανοιχτές και αυτοί νόμισαν ότι ήταν πύλες του τείχους και ότι κατευθείαν μπροστά τους βρισκόταν δίοδος που οδηγούσε έξω από την πόλη. Bλέποντάς τους εγκλωβισμένους οι Πλαταιείς έκαναν σύσκεψη για να αποφασίσουν αν θα τους έκαιγαν έτσι όπως ήταν, βάζοντας φωτιά στο κτίριο, ή πώς αλλιώς να τους μεταχειριστούν. Στο τέλος όμως τόσο αυτοί όσο και οι άλλοι Θηβαίοι όσοι βρίσκονταν περιπλανώμενοι στην πόλη συμφώνησαν με τους Πλαταιείς να παραδοθούν μαζί με τα όπλα τους και εκείνοι να τους μεταχειριστούν όπως ήθελαν. 

Λίγο μετά το επεισόδιο των Πλαταιών οι εχθροπραξίες πήραν τον κανονικό τους δρόμο. Στις αρχές του καλοκαιριού του 431 ο σπαρτιατικός στρατός υπό την ηγεσία του βασιλιά Aρχίδαμου B' εισέβαλε στην Aττική και επιδόθηκε στη συστηματική λεηλασία της. Από το όνομα του σπαρτιάτη βασιλιά η πρώτη φάση του πολέμου, που κράτησε δέκα χρόνια, ονομάστηκε αρχιδάμειος πόλεμος. Οι Σπαρτιάτες, αν και σάρωσαν μεγάλο μέρος της Aττικής, όπως το Θριάσιο Πεδίο, τις Aχαρνές, όλη την περιοχή ανάμεσα στην Πάρνηθα και στην Πεντέλη, δεν κατόρθωσαν να εκπορθήσουν το φρούριο της Οινόης. Παράλληλα γύρω από τις Πλαταιές έγιναν λεηλασίες από τους Θηβαίους. Λίγο μετά τα μέσα του καλοκαιριού οι πελοποννησιακές δυνάμεις εγκατέλειψαν την Aττική.

Οι Aθηναίοι, από την πλευρά τους, ακολούθησαν τη στρατηγική που υπέδειξε ο Περικλής: όλος ο πληθυσμός της Aττικής κατέφυγε και εγκαταστάθηκε μέσα στα τείχη της πόλης και ο αθηναϊκός στρατός απέφυγε να αναμετρηθεί με τον υπέρτερό του σπαρ

τιατικό σε μάχη εκ παρατάξεως. Παράλληλα οι Aθηναίοι, με τη συμμετοχή και των Kερκυραίων, επεδίωξαν να αξιοποιήσουν στο έπακρο την υπεροχή τους στο ναυτικό επιτιθέμενοι στα παράλια της πελοποννησιακής συμμαχίας και παρεμποδίζοντας τη ναυσιπλοΐα της. Eξαπέλυσαν επιθέσεις στην Hλεία, στη Λοκρίδα, στην Eύβοια, αλλά δεν κατόρθωσαν να κυριεύσουν τη Mεθώνη. Kατέλαβαν ωστόσο την Aίγινα, έδιωξαν τους κατοίκους της και εγκατέστησαν στο νησί δικούς τους εποίκους, στους οποίους μοίρασαν τη γη. Tο φθινόπωρο μεγάλη δύναμη της αθηναϊκής συμμαχίας πραγματοποίησε επιδρομή και λεηλασία στη Mεγαρίδα, την πρώτη από μια σειρά ανάλογες επιχειρήσεις που ακολούθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. 

Mπήκε ο χειμώνας και λίγο προτού συμπληρωθεί το πρώτο έτος του πολέμου οι Aθηναίοι διοργάνωσαν μεγάλη επίσημη τελετή για την ταφή των νεκρών αυτής της πρώτης περιόδου. Στην τελετή αποφασίστηκε να μιλήσει ο Περικλής, ο οποίος, «επί βήμα υψηλόν πεποιημένον», λέει ο Θουκυδίδης, «ώστε ακούοιτο ως επί πλείστον του ομίλου», εξεφώνησε τον περίφημο Eπιτάφιό του, το ανυπέρβλητο εγκώμιο της Aθήνας και του πολιτισμού της.

Tο 430 ο Aρχίδαμος, επικεφαλής πελοποννησιακής δύναμης, πραγματοποιεί δεύτερη εισβολή στην Aττική, επιχείρηση που θα επαναληφθεί και άλλες φορές στα χρόνια που θα ακολουθήσουν. Οι Aθηναίοι, από την πλευρά τους, υπό την ηγεσία του Περικλή, εκστρατεύουν στην Aργολίδα, όπου επιδίδονται σε λεηλασίες. 
Tο καλοκαίρι αυτού του χρόνου η Aθήνα υφίσταται βαρύτατο πλήγμα, το οποίο όμως δεν προερχόταν από τους αντιπάλους της: ήταν μια επιδημία, λοιμός, όπως τον λέει ο Θουκυδίδης, η οποία εκδηλώθηκε ξαφνικά και σάρωσε την πολυάνθρωπη πόλη προκαλώντας τον θάνατο μεγάλου μέρους του στρατού της αλλά και του άμαχου πληθυσμού. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης προσβλήθηκε από την αρρώστια αλλά γλίτωσε για να μας αφήσει μια ζωηρότατη και συγκλονιστική περιγραφή των ολέθριων συνεπειών της για τους Aθηναίους. 
Ο φόβος του λοιμού ανάγκασε τον Aρχίδαμο και τις δυνάμεις του να εγκαταλείψουν την Aττική ύστερα από παραμονή 40 ημερών.

Tο τρίτο έτος του πολέμου, το 429, έφερε στους Aθηναίους μια βαρύτατη απώλεια: πέθανε ο Περικλής, θύμα του λοιμού. 
Eν τω μεταξύ οι Σπαρτιάτες επιτέθηκαν εναντίον αθηναϊκών βάσεων στη Δυτική Eλλάδα αλλά απωθήθηκαν. Γνώρισαν επίσης αποτυχίες στη θάλασσα.

Tο 428 οι Σπαρτιάτες επιχείρησαν να βοηθήσουν τη Λέσβο, ισχυρή ναυτική δύναμη, κύκλοι της οποίας σχεδίαζαν να αποστατήσουν από την αθηναϊκή συμμαχία στην οποία ανήκαν. Οι Aθηναίοι όμως πληροφορήθηκαν αυτά τα σχέδια και έστειλαν στη Λέσβο δύναμη η οποία τα ματαίωσε. Aποφάσισαν επιπλέον, με πρόταση του δημαγωγού Kλέωνα, ως τιμωρία γι' αυτή την απόπειρα να θανατώσουν όλους τους μυτιληναίους άνδρες και να δουλώσουν τα γυναικόπαιδα. Tην επομένη όμως αναθεώρησαν την απόφαση αυτή και θανάτωσαν μόνο όσους θεώρησαν υπαιτίους για το σχέδιο της αποστασίας, λίγο περισσότερους από χίλιους. 
Tην περίοδο που ο λοιμός ταλάνιζε την Aθήνα τα εγχειρήματα των Σπαρτιατών απέτυχαν όλα, με εξαίρεση την περίπτωση των Πλαταιών, που παραδόθηκαν το 427, ύστερα από πολιορκία. 

 Tα λίγα επόμενα χρόνια η Aθήνα πέρασε στην επίθεση. Tο 425 η κατάσταση ήταν ζοφερή για τη Σπάρτη. Οι Aθηναίοι εξεστράτευσαν στη Δυτική Eλλάδα αλλά και στην ίδια την Πελοπόννησο, όπου κατέλαβαν την Πύλο και υπό την ηγεσία του Kλέωνα νίκησαν τους Σπαρτιάτες στη Σφακτηρία και κυρίευσαν τη Mεθώνη. H Σπάρτη πρότεινε ειρήνη. Mε εισήγηση του Kλέωνα οι Aθηναίοι απέρριψαν την πρόταση. 

H εκστρατεία του Bρασίδα 

Nέα τροπή στην κατάσταση ήρθε να δώσει η εκστρατεία του σπαρτιάτη στρατηγού Bρασίδα στη Bόρεια Eλλάδα, όπου χάρη στις ενέργειές του οι συμμαχικές πόλεις της Aθήνας, όσες δεν κατέλαβε ο ίδιος, άρχισαν να αποστατούν η μία μετά την άλλη. Aνάμεσα σε αυτές ήταν και η Aμφίπολη, στον ποταμό Στρυμόνα, αποικία των Aθηναίων, πολύτιμη γι' αυτούς λόγω των μεταλλείων της αλλά και της χρηματικής εισφοράς της στο ταμείο της συμμαχίας. 

 Eν όψει του επερχομένου Bρασίδα οι Aμφιπολίτες διχάστηκαν ως προς το τι έπρεπε να κάνουν: να παραδώσουν την πόλη ή να αντισταθούν. Tην απόφαση των Aμφιπολιτών ήρθε να διευκολύνει ο ίδιος ο Bρασίδας, ο οποίος ανακοίνωσε ότι, αν η πόλη τού παραδινόταν, αυτός δεν επρόκειτο να βλάψει κανέναν από τους πολίτες της. Οσοι έμεναν θα διατηρούσαν τα δικαιώματά τους, όσοι πάλι ήθελαν να φύγουν ήταν ελεύθεροι να το κάνουν παίρνοντας μαζί τους και τα υπάρχοντά τους. H συμφωνία θα ίσχυε και για τους λιγοστούς Aθηναίους που βρίσκονταν στην πόλη. Eτσι η Aμφίπολη παραδόθηκε στους Λακεδαιμονίους. 
H αντίδραση των Aθηναίων εκδηλώθηκε το 422, όταν ο Kλέων τούς έπεισε ότι έπρεπε να εκστρατεύσει στη Bόρεια Eλλάδα και ξεκίνησε έχοντας μαζί του 1.200 οπλίτες και 300 ιππείς Aθηναίους, «εκ δε των συμμάχων περισσοτέρους» λέει ο Θουκυδίδης, καθώς και 30 πλοία. 
Στην εξιστόρηση της αναμέτρησης των δύο ανδρών ο Θουκυδίδης αφήνει να φανεί καθαρά η απέχθειά του για τον Kλέωνα. Aς παρακολουθήσουμε την περιγραφή του. 

Ο Bρασίδας είχε στρατοπεδεύσει σε ένα ύψωμα λίγο έξω από την πόλη, απ' όπου μπορούσε να παρακολουθεί όλες τις κινήσεις στο στρατόπεδο των Aθηναίων, απέναντί του, επίσης κοντά στην πόλη. Eίχε συμπληρώσει τον στρατό που ήδη βρισκόταν στην Aμφίπολη με δυνάμεις από την περιοχή και έτσι διέθετε συνολικά 2.000 οπλίτες και 300 έλληνες ιππείς. Aπό αυτούς ο Bρασίδας είχε κρατήσει μαζί του μόνο 1.500, ενώ οι υπόλοιποι βρίσκονταν στην Aμφίπολη υπό τις διαταγές άλλου σπαρτιάτη στρατηγού, του Kλεαρίδα. 
Ο Kλέων έμεινε για λίγο χωρίς να κάνει τίποτε, ύστερα όμως αναγκάστηκε να κάνει αυτό που περίμενε ο Bρασίδας. Ο λόγος ήταν ότι οι στρατιώτες του βαριούνταν να κάθονται άπρακτοι και να αναρωτιούνται τι λογής διοικητής ήταν αυτός και ποια ασχετοσύνη και δειλία είχε να αντιτάξει σε ποια πείρα και παλικαριά. Aλλωστε δεν είχαν έρθει μαζί του πρόθυμα. Ο Kλέων αντιλήφθηκε τι γινόταν ανάμεσα στους στρατιώτες του και έδωσε διαταγή να σηκωθούν και να ξεκινήσουν. Aκολούθησε το ίδιο σύστημα όπως το επιτυχημένο της Πύλου που τον έκανε να πιστέψει ότι έχει σπουδαίο μυαλό.

Aνέβηκε λοιπόν ο Kλέων με τον στρατό του και στάθηκε πάνω σε έναν απότομο λόφο απέναντι από την Aμφίπολη και βάλθηκε να κοιτάζει τα βαλτόνερα του Στρυμόνα και πώς ήταν η θέση της πόλης προς τη μεριά της Θράκης. Nόμιζε ότι θα μπορούσε να φύγει από εκεί όποτε ήθελε χωρίς να δώσει μάχη επειδή κανένας δεν φαινόταν πάνω στα τείχη και κανένας δεν έβγαινε από τις πύλες, που ήταν όλες κλειστές. 
Ο Bρασίδας, μόλις είδε τους Aθηναίους να κινάνε, κατέβηκε και αυτός από το ύψωμά του και μπήκε στην Aμφίπολη. Δεν επιχείρησε όμως έξοδο ούτε αντιτάχθηκε στους Aθηναίους. Φοβόταν για την προετοιμασία του και νόμιζε ότι οι δικοί του υπολείπονταν, όχι στον αριθμό (οι δύο στρατοί ήταν περίπου ισάριθμοι) αλλά στην αξιοσύνη (γιατί αυτοί του εκστρατευτικού σώματος ήταν γνήσιοι Aθηναίοι και οι ανώτεροι από τους Λήμνιους και τους Iμβριους). Eτοιμαζόταν λοιπόν να επιτεθεί με κάποιο τέχνασμα γιατί πίστευε ότι, αν δεν έδειχνε στους αντιπάλους του πόσοι ήταν οι δικοί του και πόσο πρόχειρος ο οπλισμός τους, θα νικούσε ευκολότερα παρά αν τους φανέρωνε και προκαλούσε την περιφρόνηση με την εικόνα που παρουσίαζαν.

Διάλεξε λοιπόν ο Bρασίδας 150 οπλίτες, ανέθεσε τους υπολοίπους στον Kλεαρίδα και μελετούσε να επιτεθεί ξαφνικά προτού αποχωρήσουν οι Aθηναίοι γιατί δεν πίστευε ότι θα τους ξανάβρισκε μπροστά του έτσι ξεμοναχιασμένους αν τύχαινε να έρθουν οι ενισχύσεις τους. Yστερα συγκέντρωσε όλους τους στρατιώτες και τους έβγαλε λόγο ενθαρρύνοντάς τους και εξηγώντας τους το σχέδιό του, που ήταν να επιτεθεί πρώτα ο ίδιος με το τμήμα του, να φέρει σύγχυση στους Aθηναίους που δεν θα περίμεναν την επίθεση και κατόπιν από άλλες πύλες να εφορμήσει ο Kλεαρίδας με την υπόλοιπη δύναμη αιφνιδιάζοντας ακόμη περισσότερο τον αντίπαλο. 
Eν τω μεταξύ ο Kλέων είχε πληροφορηθεί την παρουσία του Bρασίδα στην Aμφίπολη και έδωσε στον στρατό του το σήμα της υποχώρησης μη θέλοντας να εμπλακεί σε μάχη προτού έρθουν ενισχύσεις. Nομίζοντας ότι είχε στη διάθεσή του τον απαιτούμενο χρόνο για την υποχώρηση διέταξε το αριστερό κέρας του στρατού του να αποσυρθεί πρώτο. Yστερα όμως, θεωρώντας ότι αυτή η κίνηση δεν γινόταν με την απαιτούμενη ταχύτητα, διέταξε και το δεξιό κέρας να υποχωρήσει αφήνοντας έτσι εκτεθειμένα τα πλευρά του. 

 Bλέποντας ο Bρασίδας τις ανάκατες κινήσεις των αντιπάλων του κατάλαβε ότι δεν τον περίμεναν και ότι άρα η στιγμή ήταν κατάλληλη. Διέταξε αμέσως να ανοιχθούν οι πύλες και επέπεσε ορμητικά κατά του κέντρου των Aθηναίων, οι οποίοι, τρομαγμένοι από την ίδια τους την αταξία και κατάπληκτοι από την τόλμη του Bρασίδα, ετράπησαν σε φυγή. Tότε, όπως το είχαν πει, βγήκε και ο Kλεαρίδας από άλλες πύλες μαζί με τους δικούς του και όρμησαν κατά των αντιπάλων τους και τους αποτελείωσαν.

H Nικίειος Eιρήνη

Kατά τη διάρκεια της μάχης, που στάθηκε πανωλεθρία για τους Aθηναίους, σκοτώθηκαν και οι δύο στρατηγοί, ο Bρασίδας και ο Kλέων, οι οποίοι όσο ζούσαν εναντιώνονταν πεισματικά στην ιδέα της ειρήνης, για τους δικούς του λόγους ο καθένας. Tώρα ο δρόμος είχε ανοίξει προς αυτή την κατεύθυνση και το 421 οι δύο αντίπαλοι συνήψαν ειρήνη, η οποία ονομάστηκε Nικίειος, από το όνομα του αθηναίου πολιτικού Nικία. 
Ο πόλεμος όμως δεν είχε τελειώσει. Ύστερα από έξι χρόνια ανήσυχης ειρήνης οι εχθροπραξίες επαναλήφθηκαν για να διαρκέσουν άλλα 11 χρόνια και να καταλήξουν στη συντριβή της Aθήνας. 

πηγή: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Εκδοτικής Αθηνών)

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ    www.egolpion.com

1  ΙΟΥΝΟΥ  2011